Co to jest władza rodzicielska?

Ewolucja władzy rodzicielskiej przebiegała powoli, dopiero wiek XX– i to w naszym kręgu kulturowym– przyniósł ostateczne zwycięstwo idei równouprawnienia obojga rodziców. Zasadę tę odnajdziemy w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w art. 93 § 1, w myśl którego władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera definicji „władzy rodzicielskiej”, mówi jednak, że obejmuje ona w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka (art. 95 § 1 kro).

Konstytucja RP w art. 48 ust. 1 statuuje prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, przy czym wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania.

Z uwagi na powyższe słusznym wydaje się, by pod pojęciem „władza rodzicielska” rozumieć całokształt uprawnień i obowiązków rodziców względem małoletniego dziecka w celu zapewnienia pieczy nad jego osobą i majątkiem (T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, wyd.2, Warszawa 1999, s. 153 i wskazana tam literatura).

Władza rodzicielska powstaje ex lege z chwilą urodzenia się dziecka i trwa aż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości (art. 92 kro), tj. do ukończenia lat 18 (art. 10 § 1 kc).

Ratio legis przepisów o władzy rodzicielskiej związane jest z koniecznością zapewnienia małoletniemu dziecku, nie posiadającemu jeszcze należytego rozeznania ani doświadczenia, należytej pieczy nad jego osobą i majątkiem. Warto wiedzieć, iż w miarę dorastania dziecka zakres i funkcje władzy rodzicielskiej również ulegają ewolucji.

Podstawowym celem, któremu służy władza rodzicielska – zgodnie z art. 95 § 3 kro – jest oczywiście ochrona dobra dziecka.